Na skróty:
2. Jak skutecznie walczyć ze smogiem? Rośliny znają odpowiedź!
3. Które rośliny są najskuteczniejsze w walce ze smogiem?
4. Innowacyjne sposoby zazieleniania miast w trosce o czyste powietrze
Zanieczyszczenie powietrza to jeden z najpoważniejszych problemów współczesnego świata. Stanowi zagrożenie dla każdego z nas - z każdym oddechem wpuszczamy do dróg oddechowych trujące gazy i pyły. Gęsto zabudowane, przeludnione miasta są pogrążone w smogu, który rujnuje zdrowie ich mieszkańców. To ostatni dzwonek, by podjąć skuteczną walkę ze smogiem! Na początek warto sprecyzować, czym jest smog.
Jak powstaje smog?
Termin "smog" powstał przez połączenie angielskich słów smoke (dym) oraz fog (mgła). Doskonale oddaje to specyfikę tego zjawiska. W praktyce jest to kumulacja różnych rodzajów szkodliwych związków obecnych w powietrza, powstająca w wyniku wysokiej emisji ze źródeł antropogenicznych, specyfiki danego terenu oraz aktualnych warunków atmosferycznych. Istnieją dwa rodzaje smogu
- fotochemiczny (smog typu Los Angeles) - stanowi zawiesinę toksycznych związków, takich jak ozon, aldehydy oraz tlenki azotu, powstającą w wyniku reakcji spalin i innych zanieczyszczeń ze światłem słonecznym. występuje w gorące, słoneczne dni przy dużym ruchu samochodowym, głównie latem, w klimacie subtropikalnym.
- londyński - przypomina siwą mgłę złożoną z zanieczyszczeń gazowych i stałych, przede wszystkim tlenków węgla, siarki i azotu, węglowodorów oraz zawieszonych w powietrzu pyłów i sadzy. Jest efektem wysokiej emisji dymów powstających przy niepełnym spalaniu paliw kopalnych (gazu ziemnego, węgla i ropy naftowej). Występuje w umiarkowanej strefie klimatycznej, w tym w Polsce, głównie w okresie roku jesienno-zimowym.
W Polsce smog przyczynia się do drastycznego pogorszenia się jakości powietrza w miastach w okresie grzewczym, czyli od listopada do lutego. Dymiące kominy domów opalanych węglem i gazem w połączeniu z nasilony ruchem samochodowym robią swoje, a sytuację dodatkowo pogarszają naturalne czynniki pogodowe, takie jak wysoka wilgotność powietrza oraz brak wiatru. Uwaga: w centrach miast oraz regionach przemysłowych problem smogu występuje praktycznie przez cały rok, zimą jedynie zwiększa się jego nasilenie. Nic dziwnego, że w aglomeracji śląskiej oraz okolicach Krakowa jakość powietrza jest najgorsza w Europie!
Smog ma katastrofalny wpływ na zdrowie! Szkodliwe substancje obecne w powietrza wnikające do płuc z każdym oddechem zwiększają ryzyko wystąpienia chorób układu oddechowego i krążenia, a także nowotworów. Wywołują ponadto pomniejsze dolegliwości, takie jak podrażnienia spojówek, błon śluzowych i skóry. Statystyki nie kłamią: fatalny stan powietrza w miastach przekłada się bezpośrednio na wzrost ilości przedwczesnych zgonów zgonów!
Pora przejść na zielona stronę mocy i na poważnie rozprawić się ze smogiem - tylko jak to zrobić?
Jak skutecznie walczyć ze smogiem? Rośliny znają odpowiedź!
Aby poprawić atmosferę w najbliższym otoczeniu, wystarczy zaprosić do dom, biura lub innego pomieszczenia rośliny oczyszczające powietrze. Listę odpowiednich kandydatów znajdziesz na naszym blogu, w artykule o najskuteczniejszych zielonych oczyszczaczach powietrza. Niestety, problem smogu ma wymiar globalny, więc działania w mikroskali nie wystarczą. O jakość powietrza w okolicy powinny zadbać władze lokalne, deweloperzy i wspólnoty mieszkańców, a także placówki edukacyjne uświadamiające młodzież o skali problemu i możliwych rozwiązaniach.
Podstawowym orężem w wojnie ze smogiem są rośliny! Dzięki zdolności do fotosyntezy aktywnie usuwają zanieczyszczenia powietrza. W procesie wymiany gazowej pochłaniają dwutlenek węgla (CO2), który wbudowują w swoją biomasę, w zamian produkując życiodajny tlen (O2). Niejako przy okazji absorbują tlenki azotu, siarki oraz gazowe związki innych pierwiastków. Co więcej, odgrywają niebagatelną rolę w usuwaniu zanieczyszczeń pyłowych. Na powierzchni liści, igieł, gałęzi i pni osadza się tzw. pył zawieszony, czyli cząstki stałe o średnicy do 10 mikronów (PM10). Po pewnym czasie spływają do gleb wraz z deszczem lub opadają z jesiennymi liśćmi.
Które rośliny są najskuteczniejsze w walce ze smogiem?
W zwalczaniu smogu szczególnie cenne są rośliny zimozielone, takie jak bluszcz pospolity, laurowiśnia oraz większość roślin iglastych. Zachowują liście zimą, więc prowadzą fotosyntezę przez okrągły rok, oczyszczając i natleniając powietrze również w okresie grzewczym. Tymczasem gatunki zrzucające liście są do tego zdolne wyłącznie w okresie wegetacji, czyli przez ok. 6 miesięcy od kwietnia do października.
Jak można się łatwo domyślić, duże rośliny pochłaniają toksyny wydajniej niż małe, więc antysmogowa rola drzew i krzewów, w tym żywopłotów, jest nie do przecenienia! Podstawowe znaczenie ma w tym przypadku całkowita powierzchnia liści, zależna od gatunku, odmiany i wieku rośliny, a także warunków wzrostu, sposobów pielęgnacji i wielu innych czynników. Wśród gatunków roślin o sezonowym ulistnieniu szczególnie skuteczne w wychwytywaniu gazów i pyłów zawieszonych w atmosferze są m.in. dęby, platany, wiązy oraz wiązowce. W oczyszczaniu powietrza z ozonu specjalizują się morwy, lipy, śliwy oraz glediczje.
Ważne, by dobierać gatunki odpowiednie do danego stanowiska. Na terenach miejskich duże znaczenie ma odporność na skażenie powietrza i gleby, a także wytrzymałość na suszę. Z tego powodu przy ruchliwej arterii komunikacyjnej sosna czarna albo jodła kalifornijska sprawdzą się znacznie lepiej od wrażliwej jodły pospolitej. Do szczególnie wszechstronnych i niewymagających roślin należy również lawenda. Specjalistami od pochłaniania i akumulowania dwutlenku węgla maja bambusy, możliwe do uprawy zarówno w domu i na tarasie, jak i w ogrodzie. Przy okazji, gęsty parawan z żywych bambusów tworzy fizyczną osłonę od ulicznych spalin i hałasu.
[product id="330, 236, 246"]
Niebagatelna rolę w usuwaniu trujących substancji obecnych w miejskim powietrzu mogą odegrać rośliny domowe i tarasowe, spędzające na zewnątrz okres od wiosny do jesieni. Szczególny talent do redukcji zanieczyszczeń posiadają palmy, takie jak areka, chamedora oraz daktylowiec.
[product id="71, 426, 240"]
Innowacyjne sposoby zazieleniania miast w trosce o czyste powietrze
O czyste powietrze najlepiej zadbać już na etapie planowania przestrzeni, uwzględniając tereny zieleni w miejscowym planie zagospodarowania. Liczne badania prowadzone na całym świecie dowodzą zbawiennego wpływu parków miejskich na lokalny mikroklimat oraz czystość atmosfery. W klimacie umiarkowanym dorosłe drzewa porastające obszar 1 ha pochłaniają 3 do 5 ton CO2 rocznie oraz zatrzymują ok. 50 ton pyłu. Niestety, w gęsto zabudowanych miastach brakuje miejsca na zakładanie nowych, rozległych terenów zieleni. Na szczęście istnieją sprytne, alternatywne sposoby zazieleniania betonowej dżungli.
A gdyby tak spojrzeć na problem pod innym kątem - i to dosłownie? Tam, gdzie pozioma przestrzeń jest ograniczona do minimum, warto postawić na uprawę roślin w pionie! Ogrody wertykalne zyskują popularność na całym świecie. Godnym podziwu przykładem jest pionowy las w Mediolanie, znany jako Bosco Verticale lub Vertical Forest. Pod tymi nazwami kryją się dwa apartamentowce o wysokości 111 m i 76 m, zazielenione od góry do dołu! Dzięki zastosowaniu specjalnie zaprojektowanych tarasów na obu wieżowcach posadzono łącznie ponad 900 drzew oraz mnóstwo innych roślin. Oczywiście nie trzeba od razu porywać się na aż tak ambitne rozwiązania. Prostym i uniwersalnym sposobem zazieleniania pionowych powierzchni są modułowe zielone ściany, możliwe do zainstalowania również we wnętrzach. Dzięki zastosowaniu dedykowanego systemu automatycznego nawadniania tego rodzaju ogród wertykalny jest bezproblemowy w pielęgnacji. Co ważne, 1 m2 zielonej ściany oczyszcza powietrze równie skutecznie co 1 m2 zwykłej rabaty, obsadzonej takimi samymi roślinami.
Alternatywą są zielone ekrany z pnączy, uprawianych w gruncie lub dużych donicach. Doskonale sprawdzają się również w roli ogrodzenia. Rośliny pnące posadzone przy podporach zajmują mniej miejsca od żywopłotów, dlatego są niezastąpione w ciasnych, miejskich przestrzeniach.
W obliczu betonozy liczy się ogrodnictwo na najwyższym poziomie Teren zajęty pod zabudowę można przywrócić roślinom, zakładają zielone dachy. Szczegóły dotyczące tego rozwiązania oraz praktyczne porady zawarliśmy w artykule Jak urządzić ogród na dachu?
Rośliny oczyszczające powietrze ze spalin są bezcenne w miejscach o wzmożonym ruchu samochodowym. Najprostszym sposobem zazielenienia powierzchni pokrytych betonem, asfaltem czy brukiem jest uprawa w pojemnikach. Duże donice premium z betonu, metalu lub tworzyw sztucznych to rozwiązanie uniwersalne: można je ustawić na parkingu, miejskim placu czy chodniku, jak i tarasie, przy wejściu do hotelu czy restauracji. Równie dobrze będą się w nich czuły mrozoodporne drzewa, krzewy, pnącza, byliny i trawy ozdobne, kwiaty balkonowe, jak i rośliny tarasowe, wystawiane na zewnątrz w najcieplejszych miesiącach roku.
[product id="534, 406, 460"]
Inicjatywą godną pochwały są zielone przystanki, czyli wiaty przystankowe pokryte roślinnością. Stanowią przejaw troski o zdrowie pasażerów oczekujących na transport publiczny. Pozwalają naprawdę odetchnąć od spalin i ulicznej wrzawy. Najczęściej stosowane rozwiązania to pnącza porastające ściany przystanku oraz maty rozchodnikowe pokrywające zadaszenie wiaty.
Aby kampania antysmogowa miała szanse powodzenia, powinny się do niej przyłączyć nie tylko lokalne władze, ale także mieszkańcy miast oraz deweloperzy. Do inwestorów odpowiedzialnych za budowę osiedli bardziej niż argumenty dotyczące ekologii i ludzkiego zdrowia przemawiają realne korzyści finansowe. Okazuje się, że estetyczne nasadzenia na terenie inwestycji oraz w jej pobliżu podnoszą wartość lokali nawet o kilkanaście procent. Uwagę klientów planujących zakup mieszkania skutecznie przyciągają nowoczesne formy uprawy, takie jak zazielenione fasady oraz ogrody na dachach i tarasach.
Każdy ma prawo do świeżego powietrza! Aby móc z niego korzystać, sadźmy rośliny gdzie tylko się da: w pionie, poziomie, gruncie i pojemnikach. W zielonym mieście smog jest na przegranej pozycji.